50 Politieke Gevangenen in Iran Geconfronteerd met Executie, waaronder Drie Vrouwen
Vijf Politieke Gevangenen Opgehangen in Iran terwijl Gebruik van Doodstraf ter Onderdrukking van Verzet Toeneemt
Executies na Schijnprocessen en “Bekentenissen” verkregen onder Marteling
9 april 2025 – In de vroege ochtend van dinsdag 8 april heeft de Islamitische Republiek opnieuw vijf politieke gevangenen geëxecuteerd, zonder hun families hiervan vooraf op de hoogte te stellen of hen een laatste bezoek toe te staan. De vijf mannen zijn geëxecuteerd na schijnprocessen die werden gekenmerkt door grove schendingen van het recht op een eerlijk proces, gebrek aan bewijs en het systematisch gebruik van marteling.
Deze gruwelijke daad markeert een verdere escalatie van het toenemende gebruik van de doodstraf door Iran om elk verzet te onderdrukken. Er zijn momenteel minstens 50 politieke gevangenen in Iran geïdentificeerd die met executie worden bedreigd, waaronder drie vrouwen. (Zie onderstaande lijst.)
Deze executies benadrukken de dringende noodzaak om mensenrechtenschendingen – en het systematisch en toenemend gebruik van de doodstraf als middel om de samenleving te intimideren – centraal te stellen in alle diplomatieke betrekkingen, dialoog en onderhandelingen met de Iraanse autoriteiten.
De vijf geëxecuteerde politieke gevangenen – Farhad Shakri, Abdolhakim Azim Gorgij, Abdolrahman Gorgij, Taj Mohammad Khermali en Malik Ali Fadaei Nasab – werden geëxecuteerd in de Vakilabad-gevangenis in Mashhad. Vier van hen behoorden tot de soennitische moslimminderheid en één, Fadaei Nasab, was sjiitisch.
Familieleden van de geëxecuteerden meldden dat zij pas telefonisch van de executies op de hoogte werden gesteld en nog steeds wachtten op de vrijgave van de lichamen. Een betrouwbare bron meldde dat de families zich hadden verzameld voor de Vakilabad-gevangenis in Mashhad en de teruggave van de lichamen van hun dierbaren eisten, terwijl de veiligheidssituatie rondom de gevangenis zeer gespannen was.
Wij roepen de VN en overheden wereldwijd op om Iraanse diplomaten te ontbieden en het volgende te eisen:
• Een onmiddellijke stopzetting van alle aanstaande executies, gezien de ernstige juridische schendingen in deze rechtszaken;
• Een moratorium op het gebruik van de doodstraf in Iran, gezien de systematische schendingen van het recht op een eerlijk proces;
• Een einde aan het doelbewust onderdrukken van minderheden via grove mensenrechtenschendingen en buitenproportionele executies;
• Een einde aan het gebruik van vage politieke en religieuze aanklachten in rechtszaken die volgens het internationaal recht niet toelaatbaar zijn en kunnen leiden tot de doodstraf;
• Een waarschuwing dat functionarissen die betrokken zijn bij deze onrechtmatige executies, waaronder rechters, zullen worden gesanctioneerd.
Achtergrond
De geëxecuteerde personen maakten deel uit van een groep van 12 verdachten die in 2015 werden gearresteerd door het Iraanse ministerie van Inlichtingen en later werden beschuldigd van “baghi” – een vaag gedefinieerde aanklacht die vaak wordt gebruikt om afwijkende meningen te onderdrukken. Allen werden veroordeeld op basis van vermeend lidmaatschap van soennitische salafistische en andere oppositiegroepen – aanklachten die door de verdachten en hun families consequent zijn ontkend.
Volgens een bron dicht bij de families werd de zaak ontsierd door ernstige onregelmatigheden, waaronder het gebruik van marteling. Eén gevangene zou zijn gemarteld met pepperspray die in zijn rectum werd aangebracht, wat tot langdurige verwondingen leidde.
In januari 2025 slaagden Farhad Shakri, Abdolhakim Azim Gorgij en Abdolrahman Gorgij erin samen met drie andere soennitische gevangenen een brief uit de gevangenis te smokkelen, waarin zij systematisch geweld, onmenselijke behandeling en het opzettelijk vernietigen van bewijsmateriaal door gevangenisautoriteiten onthulden.
“Zij mishandelen politieke en religieuze gevangenen openlijk met behulp van hun loyale medewerkers in de gevangenisdienst. Ze wissen videobeelden van beveiligingscamera’s en beweren vervolgens dat de gevangenen leugens vertellen over regimefunctionarissen,” aldus de brief.
In 2019 werden negen van de verdachten in deze zaak ter dood veroordeeld door de Revolutionaire Rechtbank in Mashhad. Drie van hen werden in 2020 geëxecuteerd. Na een gedeeltelijke herziening door het Hooggerechtshof werd de zaak terugverwezen voor een nieuw proces. In augustus 2022 werden zes personen, waaronder de vijf die nu zijn geëxecuteerd, opnieuw ter dood veroordeeld. Hun vonnissen werden in 2023 bevestigd door het Hooggerechtshof.
Verontrustende Toename van Executies van Politieke Gevangenen
De executies van deze vijf politieke gevangenen maken deel uit van een verontrustende stijging van het aantal politieke executies in Iran. Het regime gebruikt de doodstraf in toenemende mate als repressiemiddel tegen demonstranten, dissidenten en onderdrukte minderheden, na schijnprocessen en onder marteling afgedwongen “bekentenissen”.
Momenteel riskeren minstens 50 politieke gevangenen de doodstraf, waaronder drie vrouwen – Pakhshan Azizi, Sharifeh Mohammadi en Varisheh Moradi – en zes demonstranten van de Vrouwen, Leven, Vrijheid-opstand.
Iraanse Executies Schenden Alle Internationale Normen inzake de Doodstraf
In 2024 alleen al steeg het aantal executies in Iran tot bijna 1.000 bekende ophangingen (het werkelijke aantal ligt waarschijnlijk hoger, omdat veel executies niet worden gemeld), waarmee het land de wereldleider werd in het aantal executies per hoofd van de bevolking. Volgens Amnesty International vond 64% van alle bekende wereldwijde executies in 2024 plaats in Iran. Deze executies schonden alle internationale normen betreffende de doodstraf. Bijvoorbeeld:
• Politieke “misdaden” worden doorgaans vervolgd onder vage, allesomvattende aanklachten die volgens internationaal recht niet zijn toegestaan;
• De doodstraf wordt buitenproportioneel toegepast op leden van minderheden; in 2024 was meer dan 20% van de geëxecuteerden afkomstig uit minderheidsgemeenschappen;
• Iran is een van de weinige landen ter wereld die ook minderjarigen executeert;
• Executies volgen regelmatig op processen waarin de toegang tot rechtsbijstand wordt ontzegd en waarin bekentenissen zijn verkregen onder marteling.
Lijst van bekende politieke gevangenen die momenteel de doodstraf in Iran riskeren:
- Sharifeh Mohammadi –
Gevangenis: Lakan-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi (opstand tegen de staat)
Rechtbank: Revolutionaire rechtbank van Rasht
Zaakstatus: Doodstraf - Varisheh Moradi –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 15, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Pakhshan Azizi –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Akbar Daneshvar-Kar –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Seyed Mohammad Taghavi Sangdehi –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Babak Alipour –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Pouya Ghobadi Bistoni –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Vahid Bani-Amerian –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Seyed Abolhasan Montazer –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Eido Shah-Bakhsh –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Abdolghani Shah-Bakhsh –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Abdolrahim Ghanbarzahi Gorgij (Rahim Mirbaloch) –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Soleiman Shah-Bakhsh –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Milad Armoun –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Deelname aan moord en aanval
Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Alireza Kafaei –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Amir Mohammad Khosh-Eghbal –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Navid Najaran –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Hossein Nemati –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf - Alireza Barmarz Pournak –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Edris Ali –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Azad Shojaei –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Rasoul Ahmad Mohammad –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Behrooz Ehsani –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Mehdi Hassani –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 26, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Hamid Hossein-Nezhad Heidaranlou –
Gevangenis: Urmia-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 1, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Doodstraf doorverwezen naar het Hooggerechtshof - Hatem Özdemir –
Gevangenis: Urmia-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Mehrab (Mehran) Abdollahzadeh –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Baghi
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken na arrestatie tijdens de protesten van 2022 - Naser Bekrzadeh –
Gevangenis: Urmia-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Shahin Vasaf –
Gevangenis: Urmia-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 3, Revolutionaire Rechtbank van Urmia
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Shahriar Bayat –
Gevangenis: Teheran
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 13, Strafrechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Farshid Hassan Zahi –
Gevangenis: Zahedan
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Afdeling 1, Strafrechtbank van Zahedan
Zaakstatus: Doodstraf doorverwezen naar het Hooggerechtshof - Mohammad Zeyneddini –
Gevangenis: Zahedan
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Afdeling 1, Strafrechtbank van Zahedan
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Adham Naroui –
Gevangenis: Zahedan
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Mohammad Javad Vafaei Thani –
Gevangenis: Mashhad
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 2, Revolutionaire Rechtbank van Mashhad
Zaakstatus: Eerste doodstraf opnieuw uitgesproken na herziening in september 2023 - Abbas Deris –
Gevangenis: Mahshahr
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Afdeling 1, Revolutionaire Rechtbank van Mahshahr
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Ahmadreza Jalali –
Gevangenis: Evin-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Yousef Ahmadi –
Gevangenis: Moharebeh (strijd tegen God)
Hoofdaanklacht: Baghi
Rechtbank: Afdeling 1, Revolutionaire Rechtbank van Sanandaj
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Mohammad Mehdi Soleimani –
Gevangenis: Vakilabad-gevangenis, Mashhad
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 5, Strafrechtbank van Khorasan Razavi
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Ali Mojdam –
Gevangenis: Sepidar-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Mohammadreza Moghadam –
Gevangenis: Sepidar-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Mohammadreza Moghadam –
Gevangenis: Sepidar-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Moein Khanfari –
Gevangenis: Sepidar-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Adnan Ghobeishavi –
Gevangenis: Sepidar-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Salem Mousavi –
Gevangenis: Sheiban-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Habib Deris –
Gevangenis: Sheiban-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf onder herziening door het Hooggerechtshof - Isa Eidmohammadi –
Gevangenis: Vakilabad-gevangenis, Mashhad
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Afdeling 4, Revolutionaire Rechtbank van Mashhad
Zaakstatus: Doodstraf bevestigd door het Hooggerechtshof - Malek Davarshenas (Seyed Malek Mousavi) –
Gevangenis: Sheiban-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Afdeling 2, Revolutionaire Rechtbank van Dezful
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Ali Obeidavi –
Gevangenis: Mahshahr-gevangenis
Hoofdaanklacht: Moharebeh - Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Mahshahr
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken - Saman Mohammadi Kheyareh –
Gevangenis: Ghezel Hesar-gevangenis, Karaj
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Afdeling 15, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken na herziening - Mohammad Amin Mahdavi
Gevangenis: Ghezel Hesar-gevangenis, Karaj
Hoofdaanklacht: Moharebeh (strijd tegen God)
Rechtbank: Afdeling 15, Revolutionaire Rechtbank van Teheran
Zaakstatus: Eerste doodstraf uitgesproken
- Abbas Korkor
Gevangenis: Sheiban-gevangenis, Ahvaz
Hoofdaanklacht: Moharebeh
Rechtbank: Revolutionaire Rechtbank van Ahvaz
Zaakstatus: Doodstraf na herziening
